Choć nasi fotoreporterzy nie zdobyli pierwszych miejsc, są powody do dumy. W kategorii „Ludzie i wydarzenia” Tomasz Lazar zajął drugie miejsce. Jury wyróżniło zdjęcie przedstawiające protestujących na Wall Street.

Fotografia, która przyniosła Lazarowi tę nagrodę przedstawia aresztowanie protestujących w Harlemie w Nowym Jorku. Tomasz Gudzowaty natomiast jest wielokrotnym laureatem nagród World Press Photo. Również i w tym roku doceniono jego pracę. Fotoreporter ma na swoim koncie już kilka nagród z lat 1999, 2000, 2003, 2006, 2008, 2009 oraz 2011 i zdecydowanie należy do polskich rekordzistów.

We wcześniejszych latach wyróżniano także Filipa Ćwika (za reportaż z żałoby po katastrofie smoleńskiej), a także Kacpra Kowalskiego czy Rafała Milaka. Główną nagrodę w konkursie zdobył Samuel Aranda, fotograf „New York Timesa” za zdjęcie przedstawiające kobietę obejmującą brata rannego w antyrządowej manifestacji w Jemenie. Jury swój wybór uzasadniło przekonująco – zdjęcie najlepiej oddaje charakter „Arabskiej Wiosny”.

Ogólnie zdjęcia zgłoszone do World Press Photo zawierają mniej przemocy niż jeszcze rok temu. Wyróżnione fotografie niemalże wcale nie prezentują znanych postaci. Tematyka skupiła się wokół życia zwykłych ludzi.

Główna zasada wykonywania zdjęć w ruchu to odpowiednia prędkość poruszania obiektywu względem fotografowanego przedmiotu. Najlepiej jak jest ona identyczna. Dążyć trzeba zatem do jak najmniejszej różnicy między prędkościami, choć nie zawsze jest możliwe. Na zdjęciu widać wówczas dany przedmiot na tle rozmytych smug, np. pędzący po szosie samochód. Podczas zbliżania się obiektu warto zatrzymać palec na spuście migawki i w trybie ciągłym zrobić kilkanaście zdjęć, uwieczniając tym samym cały proces poruszania się.

Fotografia w ruchu wymaga określonego sprzętu. Dzięki niemu zdjęcia będą najwyższej jakości, a drobne niedociągnięcia nie będą aż tak widoczne. Najlepiej korzystać z teleobiektywu o ogniskowej 35 mm. Natomiast zwykły obiektyw musi mieć długą ogniskową, ponad 100 mm. Niezbędne jest zapoznanie się z funkcjami i ustawieniami aparatu, by ostrość i stabilność obrazu (może psuć płynność obrazu) były bez zarzutu podczas pracy. Natomiast w kwestii czułości ISO najadekwatniejsza będzie 1/15 s. Dla wyjątkowo szybkich przedmiotów zastosować można 1/125 s.

Niechciany ruchu aparatu łatwo wyeliminować – wystarczy po prostu wykorzystywać statyw. Idealne są monopody, choć można użyć statywu trójnożnego z kulową głowicą, która obracać się będzie wokół osi. Ostrość obrazu na wysokim poziomie uzyskać można w trybie ciągłego śledzenia z włączonym autofokusem. Mając tak przygotowany sprzęt, wykonanie sesji zdjęciowej w ruchu będzie zdecydowanie łatwiejsze. A jej efekt będzie w pełni profesjonalny. Pozostaje tylko wybrać dobry temat i można szlifować swoje umiejętności fotografa.

Wykonanie dobrego zdjęcia w wersji makro wymaga sporego nakładu czasu i staranności. Zwłaszcza w przypadku ruchomych obiektów. Istotne jest światło i ułożenie tego, co zamierzamy sfotografować. Najlepszy efekt uzyskamy, używając obiektywu do makrofotografii, odpowiednich pierścieni lub soczewki powiększającej. Niezbędny jest także statyw. W przypadku makrofotografii lustrzanki mogą okazać się niewystarczającym sprzętem.

fot. deserttrumpet

Uchwycenie obiektu w jego rzeczywistym rozmiarze to spora sztuka. Skalę 1:1 można uzyskać, kiedy zastosujemy dwukrotność ogniskowej obiektywu. Nie jest istotna wielkość matrycy oraz rozmiar klatki filmu. Najdokładniejsze zdjęcia wychodzą przy stosowaniu obiektywów dedykowanych, skonstruowanych właśnie na potrzeby makrofotografii. Wybrać można opcję automatyczną, zarówno jeśli chodzi o świtało, jak i ostrość. Tego typu obiektywy kosztują od 1,5 tys. złotych do kilku tys. złotych. Najlepiej jak ogniskowa ma w okolicach 100 mm.

Zdjęcia makro najlepiej prezentują się przy miękkim, rozproszonym świetle. Dobrze są widoczne wówczas również obiekty o bladym odcieniu. Tak więc makrofotografia powinna być wykonywana rano lub tuż przed zachodem słońca, wtedy oświetlenie jest najkorzystniejsze. Dodatkowo w takich porach nie brakuje ciekawych zjawisk przyrodniczych, jak rosa czy szron. Szczególną uwagę zwracać należy na promienie słoneczne, które mogą zbyt mocno oświetlać dany punkt na kompozycji. Zbyt duży kontrast popsuje cały efekt. Taka sama zasada dotyczy też wiatru.

Za pomocą takich fotografii uwieczniamy daną osobą i jej uczucia, a zdjęcia mają wywoływać określony stan emocjonalny. Jednak uzyskanie tego nie jest wcale proste. Współgrać ze sobą musi wiele czynników, by zwykłe „pstrykanie” przerodziło się w sztukę. Wyróżnia się kilka rodzajów portretów:

• artystyczny,
• plenerowy,
• naturalny,
• pozowany,
• zawodowy,
• amatorski,
• reporterski.

Niegdyś wykonanie portretu wymagało długotrwałego naświetlania. Niezbędne też było dodatkowe oświetlenie osoby fotografowanej. Obecnie sprzęt najnowszej generacji likwiduje wszelkie trudności pozwalając w krótkim czasie na stworzenie różnorodnej i bardzo realistycznej sesji zdjęciowej. Portrety można wykonywać niemalże wszędzie – na powietrzu, w studiu, pod wodą lub w pędzącym samochodzie.

Fotograf musi zadbać o tło, które decyduje o jakości zdjęcia. Źle skomponowane z postacią psuje cały obraz. W miarę możliwości należy kontrolować poszczególne elementy otoczenia. Fotografia portretowa to nie tylko twarz, to opowieść o danej osobie, dlatego nie można zapomnieć o jej charakterze i dostosować do tego rodzaj zdjęcia. Klasyczne ujęcie w centrum stawia oczy. Spojrzenie zatem powinno być głębokie i pełne pasji. Wzrok skierowany jest na osobę, która będzie oglądała zdjęcia, a nie na obiektyw.

Kolejnym istotnym aspektem jest perspektywa. Położenie obiektywu zależy od rodzaju zdjęcia. Jeśli planujemy normalny portret obiektyw powinien znajdować się na wysokości oczu fotografa. Niemniej wskazane są eksperymenty, jak np. perspektywa z lotu ptaka czy zdjęcie od dołu. Coraz modniejsze są też fotografie zrobione szerokokątnym obiektywem. Przeciwieństwem tego będzie użycie teleobiektywu, czyli zdjęcie z daleka.

Camera obscura (co z łaciny oznacza „ciemną komnatę”), bo o tym pierwowzorze aparatu fotograficznego mowa, ma historię sięgającą nawet starożytności. Jej działanie znał podobno grecki filozof Arystoteles, a z pewnością zasadę jej działania (od strony fizycznej) opisał w swojej „Optyce” Euklides.

Pierwszego naukowego opisu ciemni fotograficznej dostarczył nam arabski uczony Alhazena z Basry w rękopisach z około 1020 roku. Wiadomo, że camera obscura była wykorzystywana przez Leonarda da Vinciego czy Mikołaja Kopernika. Posłużyła także Rogerowi Baconowi do wyjaśnienia działania ludzkiego oka. Sam Goethe używał camera obscura do „fotografowania” widoków podczas swoich licznych podróży.  Jednak jak ten „pradziad” aparatu fotograficznego działa?

Otóż wystarczy przygotować poczernione w środku pudełko, w jednej ściance zrobić mały otwór (od 0,3 do 1 mm, w zależności od wielkości naszego urządzenia), a na przeciwległej ściance umieścić tak zwaną „matówkę” (może nią być matowa szybka lub kalka techniczna). Obraz przekazany przez nasz obiektyw (dziurkę) wyświetli się na „matówce”. Będzie pomniejszony i odwrócony „do góry nogami”. Jeżeli w miejsce „matówki” wstawimy kliszę fotograficzną otrzymamy zdjęcie. Przy pomocy tego urządzenia otrzymuje się unikatowe i dość specyficzne zdjęcia.

Przede wszystkim są one bardzo „miękkie” i cechują się łagodnymi kontrastami. Są lekko rozmyte i mają nieskończoną głębię ostrości. Cechują się też całkowitym brakiem dystorsji (czyli nie zakrzywiają obrazu, co jest jednym z efektów, jaki można osiągnąć przy pomocy współczesnych aparatów fotograficznych). Jeżeli zdecydujemy się na barwne, a nie czarno-białe zdjęcie, kolory będą bardzo łagodne, pastelowe. Wszystkie te cechy sprawiają, że camera obscura jest dzisiaj najczęściej wykorzystywana w fotografii artystycznej. A zdjęcia dzięki niej otrzymywane są niesamowitym kontrastem dla „taśmowo” wykonywanych przy pomocy aparatów cyfrowych fotografii. Unikalne zdjęcia i łatwość budowy samego urządzenia sprawiają, że nie brak entuzjastów tego, wydawać by się mogło, przestarzałego wynalazku. Niektórzy posuwają się nawet do przerabiania aparatów cyfrowych na modłę camera obscura.

Miejsce

Po pierwsze należy rozważnie wybrać miejsce. Pokój powinien być całkowicie światłoszczelny. Musi być w nim dostęp do bieżącej wody, prądu i dobrze, gdy ma wentylację. Najczęściej do roli ciemni wybiera się łazienkę. Jeśli znajdują się w niej okna, to należy je szczelnie zasłonić. Najprostszą ciemnię można stworzyć na bardzo niewielkiej powierzchni.

Co jest potrzebne

• powiększalnik (urządzenie do rzucania obrazu negatywu na papier; lepiej kupić używany; optymalna cena: 150 zł),
• kuwety (3 prostokątne pojemniki na chemię; optymalny rozmiar: 26×32; należy je ustawić tuż przy umywalce),
• szczypce (do przenoszenia papieru z jednej kuwety do drugiej; koszt: od 10 zł; potrzeba 3 sztuk),
• lampa ciemniowa (czerwona lampa, nieprześwietlająca papieru; można zakupić taką w sklepie fotograficznym lub w zwykłym – 25 W),
• koreks (światłoszczelny pojemnik, w którym wywołuje się filmy; składa się z plastikowego rdzenia oraz kilku obrotowych szpul),
• pojemniki, lejek, miarka, menzurki (służą do przechowywania chemii, przelewania i odmierzania sporządzanych roztworów; trzymać podpisane i z dala od dzieci i światła),
• termometr (w celu mierzenia temperatury używanej wody i wywoływacza),
• odczynniki chemiczne,
• maskownica (służąca do przytrzymywania papieru w niezmienionej pozycji; do kupienia w komisach, ok. 30 zł),
• zegar powiększalnikowy (do dokładnego odmierzenia czasu naświetlania papieru; koszt: 100-120 zł),
• suszarka do papieru (do suszenia papierów tylko o kartonowym podłożu).

Wywoływanie zdjęć w domu to prawdziwa gratka dla pasjonatów obrazów analogowych. Za naprawdę niewielkie pieniądze można stwarzać świat widziany tylko naszymi oczami.

Wbrew pozorom nie potrzebujemy zaawansowanego aparatu fotograficznego ze specjalnymi akcesoriami. Do wykonywania dobrych zdjęć panoramicznych wystarczy prosty aparat kompaktowy. Musi on jednak spełniać poniższe wymagania:

• Manualna regulacja balansu bieli – funkcja występująca niemal we wszystkich aparatach cyfrowych; najprostsze modele (tzw. cyfrowe małpki) niestety nie nadają się do robienia panoram, ponieważ stosuje się w nich automatyczny tryb ustawiania balansu bieli, przez co łączone ze sobą kadry będą się od siebie różnić; lepsze aparaty posiadają predefiniowane wartości (np. światło słoneczne, zachmurzone niebo lub światło żarowe); najlepsze są aparaty zapisujące zdjęcia w formacie RAW (dopasowujemy balans bieli w domu)
• Blokada ekspozycji bądź tryb manualny – należy ustawić manualnie czułość ISO, wartość przysłony oraz czas naświetlania, a także zablokować pomiar światła.
• Blokada autofokusa lub tryb manualnego ustawiania ostrości – bez tego nie możemy wykonywać zdjęć, które na bliższym planie posiadają przedmioty mogące „zwrócić uwagę” układu ostrości w aparacie.
• Gwint statywowy – najlepiej gdy jest on umieszczony na osi obiektywu; możemy go zastąpić statywem, który zapewni płynny obrót aparatu oraz pozwoli równo ustawić nasz aparat w osi pionowej i poziomej.
• Poziomnica – montowana w sankach lampy błyskowej lub też zakupiona w sklepie z materiałami budowlanymi (w formie miniaturowej), a następnie przyczepiona do korpusu masą plastyczną; pomocna przy próbach łączenia serii zdjęć.

Statyw i poziomnica nie są wymagane, można również robić panoramy z tzw. „ręki”. Najlepszym miejscem do zrobienia pierwszej panoramy jest plener, który nie posiada ruchomych elementów i zawiera jak najmniej obiektów umiejscowionych na różnych planach. Potem możemy go zastąpić pejzażami miejskimi, reportażami, ujęciami wnętrz czy architektury. Pamiętajmy, iż fotografując, powinniśmy stać plecami do słońca. Uzyskamy dzięki temu równomierne oświetlenie.

Fotografia tradycyjna dzieli się na fotografię:

1. Monochromatyczną – polegającą na utrwalaniu obrazu za pomocą jednego koloru substancji barwiącej (np. fotografia nieprzetworzona: czarno-biała lub barwiona – sepia).
2. Barwną – opierająca się na rejestracji obrazów wraz z ich kolorem.

Często myli się ją z fotografią analogową, stosując wymiennie te dwa określenia. Fotografia analogowa polega na procesie reprodukcji obrazu przy pomocy urządzeń elektronicznych analogowych, jak np. fotopowielacza. W wyniku działania światła na analogowy element światłoczuły powstaje sygnał analogowy, a nie zaś fotochemiczny jak na np. błonie filmowej.

Fotografia tradycyjna różni się od cyfrowej przede wszystkim większą rozpiętością tonalną, dłuższą żywotnością baterii, większą rozdzielczością klisz filmowych. Ponadto manualne aparaty analogowe są prostsze w obsłudze, a aparaty tradycyjne nie wymuszają znajomości posługiwania się komputerem i są ściśle ustandaryzowane, dzięki czemu ich wybór przy zakupie jest łatwiejszy.

Materiały fotograficzne w tego rodzaju fotografii są produkowane w postaci błon zwojowych zazwyczaj o szerokości 60 mm, które są wykorzystywane w aparatach średnioformatowych, filmów perforowanych do aparatów małoobrazkowych, klisz do aparatów wielkoformatowych (tzw. fotografia wielkoformatowa).

Do robienia tradycyjnych zdjęć stosuje się aparaty skrzynkowe, mieszkowe, małoobrazkowe, płytkowe, compactowe, lustrzanki średniego formatu czy polaroidy.

Wszystko zaczęło się od małego urządzenia, camera obscura (z łac. ciemna komnata). Było to nic innego, jak pierwowzór aparatu fotograficznego, pozwalający na uzyskanie rzeczywistego obrazu.  Przyjmuje się, iż jego twórcą był Ibn al – Hajsam, islamski fizyk, zajmujący się załamywaniem i rozchodzeniem się promieni słonecznych oraz optyką. Żyjący na przełomie XII i XIII w., Albert Wielki odkrył nieorganiczny związek chemiczny, który posiadał właściwości utleniające, azotan srebra. W technice fotograficznej ma on zastosowanie substancji światłoczułej, co zaobserwował, dopiero w XVIII w., Johann Heinrich Schulze. W międzyczasie, około roku 1556, Georg Fabricius dokonał trafnego spostrzeżenia, pod wpływem promieni słonecznych chlorek srebra ulega zaczernieniu.

Za datę powstania pierwszej trwałej fotografii przyjmuje się 1826 r. Jej autorem był francuski fizyk i wynalazca, Joseph Nicéphore Niépce. Obraz powstał na wypolerowanej płytce wykonanej z cynku, pokrytej substancją bitumiczną, mającą właściwości kwasoodporne, jaką był asfalt syryjski. W 1839r. współpracownik, zmarłego już w tym czasie Josepha Nicéphore Niépcea, Louis Jacques Daguerre oznajmił światu, iż za pomocą miedzianej płytki i srebra odkrył ciekawy proces, nazwany później od jego nazwiska, dagerotypem. Mniej więcej w tym samym czasie nad fotografią pracował angielski uczony, William Henry Fox Talbot, który odkrył proces zwany kalotypem. Skutkiem było wynalezienie negatywu, dzięki któremu było możliwe stworzenie dowolnej ilości kopii danego obrazu. Niedługo potem proces wynaleziony przez Tallbota został określony przez J. Herschela fotografią.
Od tego czasu technika fotografii rozwijała się bardzo dynamicznie. Większość wprowadzonych innowacji polegało na polepszeniu istniejących już procesów. Wkrótce srebrne płytki zostały zastąpione szklanymi, które uprzednio pokrywano warstwą światłoczułą. Następnie ich miejsce zajął celuloid, bowiem w 1884 roku za zasługą Georga Eastmana wynaleziono tak zwany „suchy żel”, dzięki któremu wykonujący fotografie nie byli zmuszeni do ciągłego noszenia ze sobą płytek fotograficznych oraz innych związków chemicznych. Moment ten uznaje się za przełomowy w całej historii fotografii, ponieważ to właśnie od tego czasu zaczęła się popularyzacja fotografii na skalę światową.
Współczesna fotografia pracuje zarówno na metodach fotochemicznych, znanych bardziej jako fotografia analogowa, jak i zjawiskach fotoelektrycznych, czyli fotografii cyfrowej. Tworzenie obrazu na mapie bitowej (przy pomocy aparatu cyfrowego) jest prostym i wygodnym zabiegiem, dlatego też coraz chętniej korzystają z niego amatorzy fotografii.

By odpowiedzieć na te pytania musimy się cofnąć w czasie. I to dużo dalej niż data wynalezienia fotografii, którą znajdziemy w encyklopedii. Pradziad współczesnego aparatu fotograficznego był, bowiem, znany już w starożytnej Grecji. Nazywał się camera obscura. Opierał się na prawach fizyki, jednak by otrzymać prawdziwe „zdjęcie” na arenę musiała wkroczyć chemia.

W 1556 roku Georg Fabricius odkrył, że pod wpływem promieni słonecznych chlorek srebra zaczernia się. Niemal dwieście lat później Johan Schulze odkrył wrażliwość na światło azotanu srebra. Już rok później ten sam uczony uzyskał odwzorowanie obrazu na emulsji z chlorku srebra. Jednak nie była to jeszcze fotografia w dzisiejszym rozumieniu tego słowa. Do tej zbliżamy się już wielkimi krokami, bo oto mamy rok 1827 gdy Francuz – Joseph-Nicephore Niepce otrzymał pierwsze zdjęcie.

Jego metoda – heliografia – była jednak bardzo niedoskonała (nie tylko dawała rozmazany obraz, ale wymagała także około 8-godzinnego czasu naświetlania). Wtedy zaczął z nim współpracować Louis Jacques Daguerre, którego dziś uważa się za wynalazcę fotografii. Daguerre pokrył metalową płytkę jodkiem srebra, co pozwalało (wraz z odkryciem przez niego tzw. „obrazu utajonego”) na znaczne skrócenie czasu naświetlania. Dokonał tego w 1839 roku i ta data jest oficjalną datą wynalezienia fotografii. Metoda ta nosi nazwę dagerotypia. Dawała ona doskonałą (jak na ówczesne realia) ostrość i szczegółowość, jednak nie pozwalała na wykonywanie wielu kopii jednego zdjęcia ponieważ otrzymywany obraz był obrazem pozytywnym.

W tym samym czasie Anglik – William Henry Fox Talbot – opatentował inną metodę. Talbotypia, bo tak się nazywała, różniła się zarówno wykorzystywanymi minerałami jak i jakością. Obrazy były bardziej rozmyte, a ilość szczegółów nie dorównywała metodzie Daguerre’a. Jednak można było dzięki niej uzyskiwać wiele odbitek jednego zdjęcia.

Rozwój fotografii potoczył się bardzo szybko. Połączono najlepsze cechy obu typów, z czasem zastąpiono metalową płytkę (która była podłożem dla związku chemicznego) szkłem, w końcu wprowadzono kolor. Jednak do dzisiaj za twórcę tego rewolucyjnego wynalazku uznaje się Louis Jacques Daguerre, który podczas patentowania swojego odkrycia przekazał bezinteresownie prawa do procesu całemu światu.